Bodemonderzoek met theezakjes

Activiteit: Research planten/Research dieren

Kerndoel: Leren wat het broeikas effect is, nauwkeurig werken

Groep: Middenbouw, Bovenbouw

Aantal kinderen: Hele klas in groepjes van 2 of 3

Tijd: 60 minuten

Seizoen: Voorjaar

Waar: Buiten

Materiaal:

• Samen :
  • 1 weegschaal
• Voor elke groepje
  • 2 Lipton genummerde theezakjes groene thee (De thee moet in een nylon zakje zitten)
  • 2 Lipton genummerde theezakjes rooibos (in een nylon zakje)
  • 2 dezelfde Petflessen
  • 1 schepje
  • 1 schaar
  • 1 liniaal
  • Saté prikkers
  • Plakband
  • Dikke viltstift.
  • Schrift om aantekeningen te maken
  • 1 Naamstokje van wilgenhout

Randvoorwaarden:

Stuk gras in de zon dat even niet in gebruik is of afgezet kan worden.
Leerkracht schrijft van te voren op de plastic zijde van het label van het theezakje een code. Bv Alle groene theezakjes: G1-24 en alle rooibos R25-48

Gerelateerde opdrachten:

• Bodemonderzoek
• Bodemonderzoek met grondboor
• Naamstokje maken van wilgenhout

Opletten:

• De theezakjes zijn nog niet gebruikt om thee van te trekken

Wat gaan we doen

1. Gezamenlijk wegen we elk theezakje af. Gewichten worden in het schriftje opgeschreven achter de code die op elk zakje staat plus de datum.
2. Kies een zonnig stuk grasveld waar de theezakjes de grond in kunnen en ieder groepje mag nu een plek uitzoeken. Ieder groepje op zijn minst een meter uit elkaar.
3. Van de petflessen knippen we een rechte koker van 10 cm door bijvoorbeeld het middelste stuk van de fles er uit te knippen. Haal het etiket eraf. Plak met het doorzichtig plakband de saté prikkers op de fles. Doordat de prikkers aan de onderkant van “de kokers van de fles” uitsteken blijven de 2 kokers straks beter staan.
4. De theezakjes van een groepje moeten 15 cm uit elkaar geplaats worden. Meet uit en graaf met het schepje voor elke theezakje een gaatje van 8 cm diep. Gebruik de liniaal om de afstand en de diepte te meten. Gooi het kuiltje dicht en druk de grond goed aan. De labels moeten boven de grond komen eventueel maak je aan het label een saté stokje om het later makkelijker terug te vinden.
5. Per groepje wordt de koker (van de petfles) over 1 zakje met groene thee en 1 zakje met rooibos gezet.
6. Maak een plattegrond waar de zakjes begraven zijn met de codes en waar de koker neer over heen gezet is. Beschrijf ook het stuk grond en de datum.
7. Maak een naamstokje (van wilgenhout) en wat informatie bij het onderzoeksveld.
8. Na 90 dagen graven we de zakjes op. Klop de grond van het zakje.
9. De zakjes een paar dagen laten drogen, niet afspoelen daarna gaan we de zakjes allemaal weer wegen. Let op de code en schrijf de gewichten op.
10. Daarna gaan we vergelijken wat is er gebeurd? Is er verschil tussen de zakjes met en zonder petfles (met en zonder “broeikas”)?

Achtergrondinformatie leerkracht 

• Afbraak Tea Bag Index (TBI) experimenten:
  Experimenten die het effect van de opwarming van de aarde onderzoeken gebruiken meestal een plastic cilinder die op een stuk grond wordt geplaatst. Dit wordt ook wel een ‘’open top chamber’’ (‘’kamer zonder dak’’) genoemd. De plastic cilinder werkt namelijk als een mini-kas, en zorgt ervoor dat de temperatuur in de grond licht stijgt (broeikas). Doordat verder alle factoren hetzelfde blijven, zoals bijvoorbeeld neerslag, kunnen de effecten van verhoogde temperatuur onderzocht worden. Men meet dan vooral plantengroei en afbraaksnelheden. Dit wordt gedaan door de afbraak van het materiaal dat onder de plastic cilinder ligt te vergelijken met het materiaal dat niet onder een plastic cilinder ligt en waar de temperatuur dus niet verhoogd is. Nieuw in bovenstaande methode om de afbraaksnelheid te meten is gebruik te maken van theezakjes, waarbij het zakje zelf gemaakt is van nylon. Het zakje zelf zal dus niet afbreken en daardoor kun je het makkelijk in en uit de grond halen. Deze methode heet Tea Bag Index (TBI). De thee in de zakjes is plantmateriaal en wordt dus ook op dezelfde manier afgebroken als ander plantmateriaal. Door theezakjes te gebruiken wordt het veel makkelijker om afbraak-experimenten uit te voeren en deze methode is door veel wetenschappers in gebruik genomen.
• Kringloop: Een blad valt van een boom op de grond en wordt vervolgens omgezet tot bodem. De bodem voedt de boom, die daardoor weer nieuwe bladeren kan vormen.
• Afbraak: Tijdens de fotosynthese zetten planten koolstofdioxide, water en zonne-energie om in zuurstof en koolhydraten (suikers). Door theezakjes te gebruiken wordt het veel makkelijker om (afbraak) experimenten uit te voeren en deze methode werd meteen door veel wetenschappers in gebruik genomen. Het gewichtsverlies van de thee zegt iets over de afbraaksnelheid. Afbraak van plantendelen ofwel “organisch materiaal” is een essentieel proces voor het leven op onze planeet. Afbraak vindt plaats door een groep beestjes/organismen onder andere kleine torretjes, wormpjes, schimmels en bacteriën. Het organisch materiaal is hun voedsel. Tijdens de afbraak komen ook voedingsstoffen vrij die door planten en andere kleine beestjes gebruikt kunnen worden om te groeien en bloeien.
• Leven in de bodem: Er is veel leven in de bodem! Onder een oppervlak zo groot als een schoenzool (maat 35), zitten ongeveer 50.000 rondwormen, 9500 mijten en 750 springstaarten die voortdurend bezig zijn met de afbraak van plantendelen. Wanneer plantmateriaal wordt afgebroken vermindert het gewicht en wordt er gelijktijdig koolstofdioxide (CO2) afgegeven aan de atmosfeer.