Aardappels poten

Activiteit: Research planten

Kerndoel: Leren dat aardappels in de grond groeien en welke voedingsstoffen ze nodig hebben.

Groep: Kleuters, Middenbouw, Bovenbouw

Aantal kinderen: Hele groep

Tijd: 20 minuten

Seizoen: Voorjaar,  Zomer

Waar: Buiten

Materiaal: 

• Voorgekiemde aardappelen
• Schepje

Randvoorwaarden: 

• De opdracht aardappelen laten kiemen eerst uitvoeren.
• Stukje in de schooltuin met voldoende voedingsstoffen of een zak compostgrond en potten of in een zak kweken.

Gerelateerde opdrachten

• Aardappelen laten kiemen
• Moestuinteeltplan maken

Opletten: 

Wat gaan we doen.

1. Maak groepjes van 2 leerlingen die samen 1 of meer (indien daarvoor genoeg ruimte is) gekiemde aardappels gaan poten.
2. Bekijk de gekiemde aardappel en bespreek wat je ziet.
3. Met elkaar bepalen we waar we de aardappels gaan poten. We zoeken daarvoor een plek in de tuin met zon en halfschaduw.
4. Leerlingen meten de plantafstand en zetten om de 50 cm een stokje of schepje. Voor kleuters bereiden de leerkracht of oudere kinderen dit voor.
5. Maak de bodem los, graaf daarna een kuiltje van ongeveer 8-10 centimeter diep.
6. Poot de gekiemde aardappels met de kant met de meeste uitgelopen ogen naar boven.
7. Bedek de aardappel losjes met aarde.
8. Geef de aardappelen regelmatig een beetje water.
9. De aardappels gaan nu hard groeien. Controleer of de aardappels genoeg bedekt blijven en geef zo nodig een extra laagje grond. (Dat heet aanaarden)

Achtergrondinformatie leerkracht 

De aardappel hoort tot de nachtschadefamilie net als o.a. de tomaat, paprika en aubergine. Eenmaal in bloei krijgt de plant wit-paarse bloemen en daarna bessen. De bloemen, de bessen en het blad van de aardappel zijn niet eetbaar. De aardappelplant maakt ondergrondse eetbare zetmeel knollen, die net als de plant zelf, aardappelen worden genoemd. De aardappel is wereldwijd het belangrijkste voedselgewas na rijst, tarwe en maïs.

De termen vroeg, middelvroeg en late aardappels zeggen iets over het oogstmoment. Door vroege en /of late aardappels te poten, kun je zorgen dat er in de schoolvakantie niet geoogst hoeft te worden. Zie ook moestuin teeltplan.

Vroege aardappels kun je in de klas begin maart voorkiemen en poot deze bij voorkeur eind maart of begin april en oogst je in juni, juli en augustus. Vroege aardappelen hebben minder ruimte nodig dan late aardappelen. Plant ze 30-50 cm uit elkaar. Bij de oogst van een vroege aardappel hoef je het loof niet helemaal af te laten sterven voordat je gaat oogsten. De oogst zal dan eind juni zijn. Voor de grote zomervakantie.
Middelvroege aardappelen kun je in april poten en in augustus oogsten.
Late aardappelen poot je in eind april-mei en 70 cm uit elkaar en oogst je in september en oktober.

Wanneer je naast een vroege ook nog een late aardappel poot, heb je nog een late oogst tot oktober. Het leuke van twee verschillende plant- en oogstmomenten is dat kinderen meerdere keren aardappels kunnen oogsten. Bij de oogst van late aardappels zijn de kinderen extra verrast doordat ze geen idee hebben dat deze schatten in de grond zitten. Het loof van de aardappelen is dan helemaal afgestorven. En dat vinden ze super leuk!

Herkomst van de aardappel.

De aardappel komt oorspronkelijk niet uit Nederland. Aangenomen wordt dat er zo’n 7000 jaar geleden al aardappelteelt was In de Andes in Zuid Amerika. Rond 1570 belandt de aardappel in Spanje In de buurt van Sevilla. Aan het einde van de 16e eeuw waren het de Engelsen die de knol in Noord en West-Europa introduceerden. Rond 1600 In de 80 jarige oorlog heeft Carolus Clusius, een Vlaamse botanist, de aardappel naar Nederland gebracht. Indertijd werd hij niet als basisvoedsel gezien maar als medicijn en sierplant. En voornamelijk geplant in botanische tuinen. Ondanks de mooie beschrijvingen over de aardappel werd de nieuwe plant niet onmiddellijk herkend als voedselbron. Rond 1760 hebben de Friezen de aardappel ontdekt. Het bleek een goedkoop en makkelijk te telen gewas. Later volgden ook andere streken In Nederland, Duitsland, Scandinavië en andere landen. Pas begin 19e eeuw stonden bij grote delen van de Europese bevolking aardappels op het menu. De aardappel is een voedzame knol maar werd met enige achterdocht bekeken omdat het loof, de bessen en de bloemen giftig zijn. Hoe kan het dan dat de knol wel eetbaar is? Maar de door honger gedreven Europeanen zijn uiteindelijk toch aardappels gaan telen. Frederik de Grote van Pruisen is de stimulerende factor geweest die zijn onderdanen in oorlogstijd dwong om aardappels te telen om zijn manschappen en de bevolking van voedsel te voorzien.

Aardappels zijn een belangrijke bron van koolhydraten en bevatten ook vitamine B6 vitamine C en vezels.

Gebruik en bewaaradvies aardappel: kan niet rauw gegeten worden in verband met het stofje solanum dat giftig kan zijn. Het meeste solanum wordt onder de schil gevonden dus daarom is het schillen van een aardappel ook beter. Solanum wordt gevormd onder invloed van licht. Daarvoor is het bewaaradvies van aardappels ook in het donker.

In de voedselindustrie wordt de aardappel verwerkt tot veel kant en klare aardappelproducten zoals friet, chips, aardappelsalade, aardappelkroketjes, aardappelpuree etc. Voor de industrieën is het zetmeel van de aardappel een belangrijke grondstof voor bijvoorbeeld textiel en in lijm.