Aardappels laten kiemen

Activiteit: Research planten

Kerndoel: Bestuderen van een aardappel en het begin van het groeiproces monitoren. Leren dat de aardappel belangrijk is als voedsel voor mensen en dieren en ook in andere industrieën.

Groep: Kleuters, Middenbouw, Bovenbouw

Aantal kinderen: 24

Tijd: 20 minuten

Seizoen: Voorjaar, Zomer

Waar: Binnen / Buiten

Materiaal: 

• Voor elk kind een onbespoten aardappel
  
• Schoenendoos met deksel
  
• Een eierdoos
  
• Stukjes karton
  
• Schaar

Randvoorwaarden: 

• Onbespoten aardappel gebruiken

Gerelateerde opdrachten

• Aardappels poten
• Bruine bonen zaaien
• Zaden raden
• Naamstokjes maken van wilgenhout

Opletten:

Dit is een kleine opdracht.
De opdracht kan aangevuld worden met een andere opdracht die bijvoorbeeld ook met kiemen te maken heeft. Zie de gerelateerde opdrachten.

Wat gaan we doen.

1. Bestudeer de aardappel en zoek naar de navel, de ogen en de huidmondjes. Laat iedereen het goed zien.
2. Bespreek wat iedereen al weet van een aardappel. Waar groeit deze, hoe kun je hem eten en wat is er allemaal van gemaakt? Wie weet wanneer in de geschiedenis de aardappel ontdekt is en wie deze naar Nederland heeft gehaald?
3. Waarom gaan we de aardappels voorkiemen? Is een aardappel een knol of een bol?
4. Maak in de schoenendoos schotjes met karton, vanaf de bodem tot aan de deksel.
5. Op enkele plaatsen in de zijkant van de schoenendoos maken we kleine gaatje. Doe dat zo dat er schotjes (ruimten in de schoenendoos) zijn met èn zonder gaatjes.
6. De aardappels worden in de schoenendoos en eierdoos gelegd met de navel naar beneden en de ogen naar boven.
7. Sluit de schoenen- en de eierdoos.
8. Zet de dozen op een lichte koele plek (10-15 graden ).
9. Tot slot een kleine quiz: Rara welke groente ben ik? Gebruik daarvoor volgende PDF
   Rara welke groente ben ik.pdf
   • a) Ik groei verder uit ogen. (Aardappel)
   • b) Ik ben een groente met rokken. (Ui)
   • c) Van mij kun je de tenen oogsten. (Knoflook)
10. Na een week kijken we hoe en waar de kiemen gegroeid zijn. Af en toe controleren of de ogen van aardappels al uit gaan lopen en bekijk ook of er verschillen zijn in de manier van uitlopen in de eierdoos of schoenendoos (met en zonder gaatjes).
11. Wanneer er voldoende ogen zijn ontwikkeld en de buiten temperatuur goed hoog genoeg is, kunnen we de aardappels poten. Zie opdracht Aardappels poten.

Achtergrondinformatie leerkracht 

Aardappels gaan we voorkiemen omdat je ze dan sneller kunt oogsten.

De aardappel hoort tot de nachtschadefamilie net als o.a. de tomaat, paprika en aubergine. De aardappel is een plant die in ondergrondse knollen zetmeel aanlegt. Het zetmeel slaat de plant op in voor de mens eetbare stengelknollen, die net als de plant zelf aardappelen of aardappels worden genoemd. De aardappel is wereldwijd het belangrijkste voedselgewas na rijst, tarwe en maïs.

Herkomst van de aardappel.

De aardappel komt oorspronkelijk niet uit Nederland. Aangenomen wordt dat er zo’n 7000 jaar geleden al aardappelteelt was in de Andes in Zuid Amerika. Rond 1570 belandde de aardappel in Spanje, in de buurt van Sevilla. Aan het einde van de 16e eeuw waren het de Engelsen die de knol in Noord – en West-Europa introduceerden. Rond 1600 in de 80 jarige oorlog heeft Carolus Clusius een Vlaamse botanist de aardappel naar Nederland gebracht. Indertijd werd hij niet als basisvoedsel gezien maar als medicijn en sierplant. En voornamelijk geplant in botanische tuinen. Ondanks de mooie beschrijvingen over de aardappel werd de nieuwe plant niet onmiddellijk herkend als voedselbron. Rond 1760 hebben de Friezen en delen van de Europese bevolking aardappels op het menu. De aardappel is een voedzame knol maar werd met enige achterdocht bekeken omdat het loof, de bessen en de bloemen giftig zijn; hoe kan het dan dat de knol wel eetbaar is? Maar de door honger gedreven Europeanen zijn uiteindelijk toch aardappels gaan telen. Frederik de Grote van Pruisen is de stimulerende factor geweest die zijn onderdanen in oorlogstijd dwong om aardappels te telen om zijn manschappen en de bevolking van voedsel te voorzien.

Aardappels zijn een belangrijke bron van koolhydraten en bevatten ook vitamine B6, vitamine C en vezels.

Gebruik – en bewaaradvies aardappel: kan niet rauw gegeten worden in verband met het stofje solanum dat giftig kan zijn. Het meeste solanum wordt onder de schil gevonden dus daarom is het schillen van een aardappel ook beter. Solanum wordt gevormd onder invloed van licht daarvoor is het bewaaradvies van aardappels ook in het donker.

In de voedselindustrie wordt de aardappel verwerkt tot:

• Kant en klare aardappelproducten,
• friet,
• chips,
• aardappelsalade,
• aardappelkroketjes,
• aardappelpuree etc

Het zetmeel in de aardappel is een belangrijke grondstof voor de bouw, in textiel en in lijm.